No.2 „Malarskie pytanie o sacrum” « Katolickie Centrum Kultury

Wystawa malarstwa pedagogów Wydziału Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego

prof. Stanisław Białogłowicz, prof. Tadeusz Boruta, prof. Antoni Nikiel, prof. Marek Olszyński, prof.Marek Pokrywka, prof. Jadwiga Szmyd- Sikora, dr Jacek Balicki, dr Katarzyna Cwynar, dr Magdalena Cywicka, dr Małgorzata Drozd-Witek, dr Jarosław Sankowski

Wystawa czynna od 12 do 28 czerwca 2013
od wtorku do soboty, w godzinach 13-17
Kraków, ul. Pijarska 2


Wybitna sztuka – malarstwo, rzeźba, grafika, muzyka, teatr, literatura – jest w stanie odnaleźć utracony przez zlaicyzowaną kulturę sens sacrum, ukazać w skończonej materialnej formie dzieła – nieskończoność. Może nie ociera łez, nie wysłuchuje modlitw i próśb, ale o wiele głębiej i wielowarstwowo formuje człowieka, ukazując mu – nieznany w konsumpcyjnym świecie – obszar bezinteresownego zachwytu. Pytania o sacrum, które stawia dzieło sztuki nie dają gotowych odpowiedzi, lecz zapraszają do przeżycia – otwarcia się na doświadczenia transcendentne.

Kultura współczesna – zatracając charakter kultury symbolicznej na rzecz konsumpcyjnej – spowodowała wyalienowanie się człowieka. Jego relacje ze światem, a także z drugim człowiekiem, stają się tylko przedmiotowe. Tym samym nie ma on poczucia swej podmiotowości. Coraz częściej współczesny człowiek doświadczając wyobcowania, własnej niewystarczalności i kruchości, łaknie jakiejś duchowości, chce przekraczać uwarunkowania naszego „tu i teraz”. W wyrwaniu z uprzedmiatawiających trybów cywilizacji, obok religii, pomocna staje się sztuka.

Niewątpliwie prawdą jest, że sfera doznań estetycznych jest w stanie wyrwać człowieka z mechanizmów rządzących codziennym życiem, pozwala – przynajmniej na chwilę –dotknąć jakiejś innej, transcendentnej wobec nas rzeczywistości. Ta jej siła jest powodem, że dla licznej grupy artystów, koneserów, krytyków, sztuka przyjmuje funkcję swoistej religii. Artysta tworząc – może podnieś najmniejszy fragment rzeczywistości do wymiaru ogólnego symbolu. Poprzez swoje dzieła – uczy podmiotowo przeżywać świat, wnika w jego wewnętrzną strukturę.

*

Z terenów Podkarpacia pochodzi wielu wybitnych artystów. Jest tu też kilka liceów plastycznych, których najzdolniejsi absolwenci od dziesięcioleci zasilają uczelnie artystyczne w całej Polsce. Jednak dopiero od kilkunastu lat, kiedy w Rzeszowie powstał Instytut Sztuk Pięknych (obecnie Wydział Sztuki), tutejsza młodzież ma możliwość kształcenia się w swoich rodzinnych stronach. Ta nowa przestrzeń edukacji artystycznej, zasilona pedagogami wykształconymi w krakowskiej ASP i lubelskim UMCS bardzo dynamicznie się rozwija tworząc nowe środowisko na mapie kulturalnej kraju. Wprawdzie wśród artystów pracujących na Wydziale Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego jest wielu twórców znanych, o dużym dorobku artystycznym, to jednak to nowe środowisko nie jest dostatecznie rozpoznane. Krakowska wystawa w pewnym stopniu próbuje tą lukę poznawczą wypełnić zwracając uwagę na charakterystyczne otwarcie się tutejszych malarzy na doświadczenie sacrum.

W swych obrazach – zarówno abstrakcyjnych jak i przedstawieniowych, pejzażach czy w ikonografii religijnej – próbują oni znaleźć formę dla wyrażenia transcendencji. Istotną inspiracją w ich artystycznych poszukiwaniach jest wielowiekowe dialogowanie, na terenach dzisiejszego Podkarpacia, kultury wschodu i zachodu, jak i różnych religii i Kościołów.

Tadeusz Boruta